Hayatın içinde kaybolmuşken bazen durur, kendime bakarım. “Ben kimim, nereye gidiyorum?” diye sorarım. Kabul et belki zaman zaman sen de bunu yapıyorsun. İşte tam da bu noktada karşımıza çıkar Melamilik. Belki de sen farkında olmadan yıllardır Melami ruhlu birisindir.
Çevremizde gösteriş yapmadan yaşayan, iyi işlerini gizleyen, hatta bazen kötü görünmeyi göze alan insanlar var. Onlar toplumun içinde kaybolmuş gibi görünür ama aslında derin bir maneviyat yolculuğundadırlar. Melamilik işte bu anlayışın adı. Peki sen hiç “Acaba ben de Melami olabilir miyim?” diye düşündün mü?
Melamilik Nedir? Tarihsel Kökenleri ve Anlamı
Peki Melamilik nedir? Aslında 13. yüzyılda Anadolu’da ortaya çıkan bir tasavvufi hareketin adıdır. Adını Arapça “melamet” kelimesinden alır; bu da “kınanma, ayıplanma” anlamına gelir. Evet, yanlış duymadın! Melamiler bilinçli olarak kınanmayı, ayıplanmayı tercih ederler. Çünkü önemli olan kulun fark etmesi değil sadece yaratıcının bilmesidir.
Melamiliğin kurucusu kabul edilen Hamdun El-Kassar, Nişabur’da yaşamış bir sufidir. Ancak asıl gelişimini Anadolu topraklarında olmuş. Özellikle Ahi Evran ve Hacı Bayram-ı Veli gibi önemli şahsiyetlerin katkılarıyla görmüştür. Melamiler toplumda sıradan insanlar gibi yaşar, meslek sahibi olur ve kimseye yük olmadan hayatlarını sürdürürler. Birçok ön yargılı insancıklar içinde dinsiz, yaratıcı tanımaz vb. şeklinde ifade edilir.
Bu yolun temel felsefesi aslında şudur: İnsanlar seni değil, Allah seni görsün. Riya ve gösterişten uzak durmak, iyi işlerini gizlemek, hatta bazen kötü görünmeyi göze almak. Çünkü Melamilere göre asıl tehlike nefsin övgü ile şişmesi, kendini beğenmesidir. Bu yüzden iyi işlerini gizler, kötülükleri ise açığa vururlar. Etrafına bak şimdi ve düşün! Sence bu tanıma uyan bu çağda kaç kişi var? Seni duyar gibiyim…
Peki Melamiliğin Temel İlkeleri Nelerdir? Ne Olmalıdır?
Melami yolunun bazı temel prensipleri var:
- Riyadan Kaçınma: Gösteriş yapmamak, ibadetleri gizlemek,
- Nefis Terbiyesi: Kendini beğenmişlikten kurtulmak için sürekli nefisle mücadele,
- Çalışma Aşkı: Topluma faydalı olmak, el emeğiyle geçinmek,
- Dünya Malından Uzak Durma: Malı mülkü biriktirmemek, kanaat etmek,
- Toplumda Sıradan Görünme: Özel kıyafet giymemek, normal insanlar gibi yaşamak.
Bu ilkeler bugün bile çok değerli. Özellikle sosyal medya çağında herkesin her şeyini sergilediği bir dönemde, Melami anlayışı adeta bir nefes gibi geliyor. Elbette herkes bu yolun yolcusu olamaz. İnsanın hamurunda tabir-i caizse içinde olmalıdır.
Melami Olabilir misin? İçindeki Melami Ruhu Keşfet!
Şimdi geleyim asıl soruya: Sen Melami olabilir misin? Belki de farkında olmadan yıllardır bu ruhla yaşıyorsundur. Belki de senden bir cacık olmaz… Hadi birlikte test edelim.
Kendini Tanıma Testinde Misin?
İlk aşamada aşağıdaki sorulara içtenlikle cevap ver:
- Yaptığın iyilikleri sosyal medyada paylaşmak yerine gizler misin?
- İnsanların övgüsünden rahatsız olur musun?
- Toplumda sıradan biri gibi yaşamayı tercih eder misin?
- Gösteriş yapmayı anlamsız bulur musun?
- Sürekli kendini geliştirmeye, nefsini terbiye etmeye çalışır mısın?
Eğer bu soruların çoğuna “evet” dediysen, tebrikler! İçinde bir Melami ruhu taşıyorsun demektir. Ama bu sadece bir başlangıç. Melamilik bir yaşam biçimidir, sürekli çaba gerektirir.
Modern Dünyada Melami Olmak Mümkün mü?
Birçok kişi “Bugünün dünyasında Melami olunur mu?” diye soruyor. Açıkçası oldukça zor ama imkansız değil. Hatta bazen çok kolay oluyor. Sosyal medyanın her şeyi göstermeye dayalı mantığını ters mühendislik ile kullanırsan süper oluyor. Normalde tüketim kültürü ve gösterişin ön planda olduğu bir dünyada Melami ruhunu yaşatmak gerçekten cesaret ister. Ancak teknoloji ile gizlenmek bence gayet kolay.
Bence bugün Melami anlayışa daha çok ihtiyacımız var. İçimizden geçenleri Instagram’da paylaşmak yerine kendi içimizde sindirmek, başarılarımızı bağıra bağıra anlatmak yerine sessizce yaşamak, yaşatmak… Bu sadece bir tercih değil, aynı zamanda bir özgürlük. Mesela benim açımdan yaptığım işlerin birilerinin hayatını kolaylaştırması… Hatta bazen yaptığımı çalıp kendilerinin gibi göstermesine bile ses çıkarmamak… Buna aptallık diyebilirsin ancak bilmesi gereken bilince için rahat oluyor.
Melamiliğin Günümüze Armağanları
Melamilik sadece tarihi bir hareket değil, bugün de geçerliliğini koruyan bir hayat felsefesi. Peki bu anlayış sana ne öğretebilir? Kısa başlıklarla aşağıda anlatıyorum:
Tevazu ve Alçak Gönüllülük
Melamiler sana en önemlisi tevazuu öğretir. Kendini bir şey zannetmemek, her zaman öğrenci gibi kalmak. Bu özellik günümüzde çok nadir. Herkes bir şeyler bildiğini, bir yerlere geldiğini düşünüyor. Oysa asıl bilgelik bilmediğini bilmektir. Bildim dediğin an bence bittiğin andır.
Samimi Yaşamak
Melami yolu samimiyetin yoludur. İnsanlar ne der diye değil, vicdanın ne der diye yaşamak. Bu özgünlük günümüzde paha biçilmez bir değer. Çünkü çoğumuz başkalarının beklentileri doğrultusunda şekillendirdiğimiz bir hayat yaşıyoruz. Sucu bucu diyerek aile arasında bile birbirinden bi haber insanlar az değil günümüzde. Tabi bir de “elalem ne der!” diyenler var ki hiç sorma…
Maddi Değil Manevi Zenginlik
Melamiler maddi zenginliği değil, manevi zenginliği hedeflerler. Bugünün tüketim toplumunda bu mesaj çok kıymetli. Sürekli daha fazla mal mülk biriktirmeye çalışırken ruh sağlığımızı ihmal ediyoruz. Melami anlayış bize dengeyi hatırlatıyor. Hatta günümüze uyarlarsak maddiyat elbette olacak ama sadece sen bil. Başkaları senin neyin olduğunu neden bilsin ki!
İlgini Çekecek =>> Simurg Efsanesi: Benliğe Ulaşmanın 7 Yolu
Melami Olmak İstersen Senin İçin Pratik Önerilerim
Melami ruhunu yaşamak istiyorsan ne yapmalısın? İşte bazı kişisel pratik önerilerim:
Sosyal Medya Kullanımını Sorgula: Her şeyi paylaşma ihtiyacı hissediyor musun? Belki azaltma zamanı gelmiştir. Hatta iş dışında kullanmasan ne güzel olur.
İyiliklerini Gizle: Yaptığın hayır işlerini kimseye anlatma. Sadece yaratıcı bilsin. Benim her ay yaptığım bağıştan, kime ne verdiğimden kime ne! Bunları açıklamak ne kazandırır? Hayır işlerini kendinden başka kimseye belli etme. İnan böylesi daha huzur verici.
Nefsinle Mücadele Et: Kendini beğenmişlik anlarını yakala ve onunla yüzleş. Düşün azıcık “neden böyle yaptım!” diye. Eminim bir sebep bulursun.
Kanaat Et: Sahip olduklarınla mutlu olmayı öğren, sürekli daha fazlasına odaklanıp sadece onu isteme. İste ama isterken elindekinin kıymetini bil ve değerlendir. Sonuçta senin elinde olanı birileri ile paylaşmak istiyorsan bollaşsın iyi olmaz mı!
Topluma Faydalı Ol: Elinden geldiğince insanlara yardım et ama bunu gösteriş için yapma. Hani derler ya “İyilik yap denize at…” onun gibi düşün. Ancak bence bu noktada şuna dikkat: İyiliği hak edene yap!
Melamilik kolay bir yol değil. Belki de en zor yollardan biri. Ama en özgürleştirici olanı da. İnsanların ne düşündüğünden bağımsız, sadece vicdanına ve Yaratıcına karşı sorumlu bir hayat yaşamak… İşte bu gerçek özgürlüktür. Zaten bunun tadına varınca demek istediğimi daha iyi anlayacaksın.
Belki sen de farkında olmadan bu yoldasın. Belki de bu yazıyı okuduktan sonra içindeki Melami ruhunu keşfedeceksin. Her ne olursa olsun, hatırla: Asıl olan gösteriş değil, özüdür. İnsanlar değil, Yaratıcı seni görsün yeter.
Yazımı kaynak gösterip kullanabilirsin. Ayrıca güncel paylaşımlarım için Instagram sayfamı takip et!
Kaynaklar:
- islamansiklopedisi.org.tr/melamet
- tr.wikipedia.org/wiki/Mel%C3%A2m%C3%AElik